แนวทางการให้อาหารสายยางสำหรับผู้ป่วยติดเตียงการให้อาหารทางสายยาง (Tube Feeding) สำหรับผู้ป่วยติดเตียง เป็นกระบวนการที่ต้องใช้ความระมัดระวังและความสะอาดเป็นอันดับหนึ่งครับ เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารครบถ้วนและป้องกันภาวะแทรกซ้อน เช่น การสำลัก หรือการติดเชื้อในกระเพาะอาหาร
แนวทางปฏิบัติที่ครอบคลุมสำหรับผู้ดูแลครับ:
1. การเตรียมตัวก่อนให้อาหาร
ล้างมือให้สะอาด: ผู้ดูแลต้องล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งก่อนสัมผัสอุปกรณ์และอาหาร
จัดท่าทางผู้ป่วย: สำคัญมาก! ต้องจัดให้ผู้ป่วยนอนในท่า ศีรษะสูงอย่างน้อย 30-45 องศา (ท่ากึ่งนั่งกึ่งนอน) เพื่อป้องกันการสำลักอาหารเข้าปอด
เช็กตำแหน่งสายยาง: ตรวจดูว่าสายยางยังอยู่ที่เดิม (ดูขีดเครื่องหมายบนสาย) และไม่มีอาการบวมแดงบริเวณที่สายเข้า
2. ขั้นตอนการให้อาหาร (Feeding Process)
ทดสอบอาหารค้างในกระเพาะ (Gastric Residual Volume): ใช้ไซริงค์ (Syringe) ดูดน้ำย่อยออกจากกระเพาะก่อน
ถ้าดูดออกมาได้ มากกว่า 50-100 มล. ให้เลื่อนการให้อาหารออกไปก่อนประมาณ 1 ชั่วโมง แล้วมาเช็กใหม่
ปล่อยอาหารอย่างช้าๆ: ให้อาหารไหลผ่านสายยางตามแรงโน้มถ่วง โดยใช้เวลาประมาณ 15-30 นาทีต่อมื้อ (ไม่ควรดันอาหารด้วยไซริงค์แรงๆ เพราะจะทำให้ผู้ป่วยแน่นท้องหรืออาเจียน)
ล้างสายยาง (Flush): หลังจากอาหารหมดมื้อ ให้ตามด้วย น้ำต้มสุกประมาณ 30-50 มล. เพื่อล้างคราบอาหารไม่ให้บูดเน่าค้างสายและป้องกันสายอุดตัน
3. การดูแลหลังให้อาหาร
คงท่าเดิมไว้: ให้ผู้ป่วยนอนท่าศีรษะสูงต่ออีกอย่างน้อย 30-60 นาที เพื่อให้อาหารเคลื่อนลงสู่ลำไส้เล็ก ลดความเสี่ยงการขย้อนกลับมาสำลัก
งดกิจกรรม: หลีกเลี่ยงการพลิกตัว การเคาะปอด หรือการทำกายภาพบำบัดทันทีหลังมื้ออาหาร
4. การดูแลอุปกรณ์และสุขอนามัย
ทำความสะอาดชุดสายยาง: ล้างภาชนะใส่อาหารและไซริงค์ด้วยน้ำยาล้างจานให้สะอาด ต้มฆ่าเชื้อหรือผึ่งให้แห้งในที่สะอาด
เปลี่ยนอุปกรณ์: ควรเปลี่ยนถุงอาหารและชุดสายยางทุก 24 ชั่วโมง (กรณีใช้แบบถุง) และเปลี่ยนไซริงค์ตามระยะเวลาที่พยาบาลแนะนำ
ดูแลช่องปาก: แม้ผู้ป่วยไม่ได้ทานอาหารทางปาก แต่ยังต้องแปรงฟันหรือเช็กทำความสะอาดช่องปากทุกวันเพื่อลดการสะสมของแบคทีเรีย
5. สัญญาณเตือนที่ต้องรีบพบแพทย์
ผู้ป่วยมีอาการสำลัก ไอ หรือหน้าเขียวขณะให้อาหาร
ท้องอืดมาก อาเจียน หรือท้องเสียรุนแรง
สายยางเลื่อนหลุด หรืออุดตันจนน้ำไม่ไหล
มีอาการอักเสบ บวมแดง หรือมีหนองรอบๆ รูที่ใส่สายยาง (กรณีเจาะหน้าท้อง)
💡 ทริคเพิ่มเติมสำหรับผู้ป่วยติดเตียง
สำหรับผู้ป่วยติดเตียงที่ขยับตัวน้อย ระบบขับถ่าย มักจะเป็นปัญหาหลัก การเลือกอาหารสูตรที่มี เส้นใยอาหาร (Fiber) จะช่วยให้ถ่ายง่ายขึ้น และควรให้น้ำเปล่าเสริมระหว่างมื้อหากผู้ป่วยมีอาการปากแห้งหรือท้องผูกครับ
